بستن قوطی ها، باز کردن دروازه ها
مراکز پروسس مواد غذایی در افغانستان، فرصتهای اقتصادی برای زنان ایجاد میکنند
ظروف پر از انواع محصولات به شکل منظم روی میز چیده شده است. در این ظروف مواد برای تهیه ترشی تازه، مربا و رب بادنجان رومی آماده شده است. در نزدیکی، جمعی از زنان با دقت زردک را توته میکنند و سیر را میکوبند. در حالیکه زنان دیگر سیب پوست میکنند. هر کدام این مواد تازه را در ظرفی میگذارند تا برای پروسس و بستهبندی در بوتلها آماده شوند.
تهیه مربا و ترشی در ولسوالی جبلالسراج واقع در شمالشرق ولایت پروان،به یک منبع کسب عایدات مبدل شده است. حسینه و ۱۹ زن دیگر منظم گردهم میآیند تا مواد غذایی را شستوشو، توته توته کرده و آماده بستهبندی کنند و از این راه برای خانوادههایشان عاید به دست آورند.
فرصتهای معیشتی برای زنان در افغانستان محدود شده است و زراعت برای آنان یک راه حیاتی باقی مانده است. سازمان خوراک و زراعت ملل متحد تلاش میکند تا با استفاده از ظرفیتهای خود، با زنان همکاری کند تا از این فرصتهای زراعتی مستفید شوند.
حسینه میگوید: "پیش از این پروژه، ما صرف کارهای خانه را انجام میدادیم و با مشکلات مالی و فشارهای روحی مواجه میشدیم. اما این پروژه به ما نشان داد که ما زنان هم میتوانیم روی پای خود ایستاده شویم".
سازمان خوراک و زراعت ملل متحد با حمایت مالی لوگزامبورگ، در چارچوب پروژه " مصونیت غذايي و معیشت خانواده ها" (Household Food and Livelihood Security - HFLS) مرکز پروسس مواد غذایی را ایجاد کرده است که حالا حسینه و شماری دیگری از زنان محصولات خود در آنجان تهیه و بستهبندی میکنند. همچنین، این پروژه علاوه بر مرکز یادشده، تجهیزات و آموزشهای لازم را برای ارتقای مهارت زنان فراهم کرده است تا بتوانند محصولات مختلف را به شکل درست پروسس کرده و به بازار عرضه کنند.
این زنان، زمانیکه محصولات خود را در بازارهای محلی فروختند و سود به دست آوردند، توانستند نیازهای اساسی مانند غذا، لباس و مصارف مکتب کودکانشان را تأمین کنند. حسینه اکنون مخارج مکتب، شیر، ترانسپورت و دیگر نیازهای پنج فرزندش را از مفاد فروش همین محصولات بهدست میآورد.
به کارگیری مهارتها و ظرفیتهای زنان
در این مرکز، کارمندان اجتماعی زن که توسط پروژه" مصونیت غذايي و معیشت خانواده ها" آموزش دیده و استخدام شدهاند، حسینه و سایر زنان را رهنمایی کرده و از نزدیک با آنان کار میکنند. این کارمندان اجتماعی، جوانانی (زن و مرد) هستند که تازه تحصیلاتشان را در بخش زراعت تکمیل کرده و آن چه را آموخته اند، حالا آنها را عملی میکنند. آنان دانش خود را در بخشهای تغذیه، حفظ الصحه، مراقبت از اطفال و دسترسی به خدمات عامه، به دیگران انتقال میدهند.
فضیله سادات، یکی از کارمندان اجتماعی است که با تیم حسینه همکاری میکند. او در نشستهای منظم، از تهیه مصئون هر یک از محصولات گرفته تا بستهبندی و بهبود مصئونیت صحی، رهنمایی میکند. فضیله در آغاز هفته یک تا دو بار با این گروه دیدار میکرد تا آموزش عملی بدهد.وقتی که مهارتهای زنان افزایش یافت و اعتماد به نفس پیدا کردند، نشستها به یکبار در هفته کاهش یافت که بیشتر برای نظارت و بحث درباره پیشرفت، بازارها و پلان تولید برگزار میشود تا اطمینان حاصل شود زنان آموختههای خود را عملی میکنند.
برای این که فعالیتهای تجاری زنان خارج از بازارهای محلی گسترش یابد، پروژه، فرصت حضور آنان را در نمایشگاههای زراعتی فراهم ساخت. یکی از این نمایشگاهها در کابل برگزار شد و زنان شاغل در مرکز پروسس مواد غذایی توانستند با مشتریان آشنا شوند، درباره نیازهای بازار بیاموزند، برای محصولات خود بازاریابی کنند و برای جذب مشتریان بیشتر لیبل طراحی و چاپ نمایند.
حمایت پروژه به حسینه و دیگر زنان، این فرصت را فراهم ساخت تا از خانوادههای خود پشتیبانی کنند که این کار مشارکت اجتماعی را افزایش داده است. زنان در این جا، صرف برای حل مشکلات اقتصادی خود گردهم نمیآیند؛ بلکه حمایت عاطفی نیز از همدیگر کسب میکنند.
تأثیرات پروژه
زنان دخیل در مراکز پروسس مواد غذایی پروژه " مصونیت غذايي و معیشت خانواده ها" بین ماههای جنوری و جون ۲۰۲۵، در چهار ولسوالی تعیینشده، بیش از ۱۵۴ هزار کیلوگرام محصول برای فروش تهیه کردند. این محصولات شامل مربا، چتنی و انواع ترشیها بودند. عاید بهدست آمده از فروش این تولیدات حدود ۶ میلیون و ۹۳۰ هزار افغانی (۹۹ هزار دالر امریکایی) بود. کسب چنین عایداتی از راههای دیگر برای زنان دشوار بوده و این کار، وابستگی به تولیدات کشورهای دیگر را نیز کاهش میدهد.
برنامهٔ گستردهٔ امنیت غذایی و معیشت خانواده سازمان خوراک و زراعت ملل متحد، بر ۲۰ درصد از نیازمندترین خانوادهها در ولسوالیهای مورد نظر تمرکز میکند. این برنامه با درنظر داشت شرایط محلی و ظرفیتهای بازار، مناسبترین و سودمندترین منابع عایداتی را شناسایی کرده و برای اشتراککنندگان کمکهای ویژه مانند وسایل زراعتی و پروسس مواد غذایی و آموزشهای مرتبط با فروش و بازاریابی فراهم میکند.
این برنامه، از اپریل ۲۰۱۰ تا کنون، در هشت ولایت و ۱۶ ولسوالی با بیش از ۳۸۵ هزار تن کمک کرده و از حدود ۵۵ هزار خانواده حمایت کرده است. در این میان، از هر شش خانواده یک خانواده توسط زنان سرپرستی میشود.
همکاری زنان و مردان راه را برای پیشرفت پایدار هموار میسازد.